MATHÉMATIQUES - CHIMIE 1 - CALCUL INTÉGRAL
Retour page d'accueil
Version Postscript

EXERCICE I

Soit $ f$ une fonction définie sur I R et de période $ T$. Démontrer que :

$\displaystyle {\displaystyle\int\limits_{x}^{x+T}f(t)\,dt=
\int\limits_{0}^{T}f(t)\,dt}$

On a tout d'abord : $ \int\limits_{x}^{x+T}f(t)\,dt=
\int\limits_{x}^{0}f(t)\,dt+\int\limits_{0}^{T}f(t)\,dt+
\int\limits_{T}^{x+T}f(t)\,dt
$

Par ailleurs, on a : $ \int\limits_{T}^{x+T}f(t)\,dt=
\int\limits_{0}^{x}f(u+T)\,d(u+T)=
\int\limits_{0}^{x}f(u)\,d(u)
$

La conclusion est immédiate.

EXERCICE II
*
$ \int\limits_a^x\frac{dt}{t^2+\omega^2}
=\frac{1}{\omega^2}\int\limits_a^x
\fra...
...an
\left(\frac{x}{\omega}\right)-
\arctan\left(\frac{a}{\omega}\right)
\right]
$

*

$\displaystyle \int\limits_a^x t\sqrt{1+t^2}\,dt
=\frac{1}{2}\int\limits_a^x 2t\...
...right)^{1/2}\,dt
=\frac{1}{3}\left[\left(1+t^2\right)^{3/2}\right]_{t=a}^{t=x}
$

*

$\displaystyle \int\limits_a^x\frac{\cos t}{1 + \sin t}\,dt
=\ln\left\vert\frac{1+\sin x}{1+\sin a}\right\vert
$

*

$\displaystyle \int\limits_a^x\frac{t}{\sqrt{t^2-2t+5}}\,dt
=\int\limits_a^x\frac{(2t-2)\,dt}{2\sqrt{t^2-2t+5}}
+\int\limits_a^x\frac{dt}{\sqrt{t^2-2t+5}}
$

La deuxième intégrale est égale à :

$\displaystyle \int\limits_a^x\frac{dt}{\sqrt{\left(t-1\right)^2+4}}
=\frac{1}{2}\int\limits_a^x
\frac{dt}{\sqrt{\left(\frac{t-1}{2}\right)^2+1}}
$

En posant

$\displaystyle u=\frac{t-1}{2}$

dans la dernière intégrale, il vient :

$\displaystyle \frac{1}{2}\int\limits_{(a-1)/2}^{(x-1)/2}
\frac{2\,du}{\sqrt{u^2...
...rgsh}\,\left(\frac{x-1}{2}\right)-\,\textrm{argsh}\,\left(\frac{a-1}{2}\right)
$

Conclusion :

$ \int\limits_a^x\frac{t\,dt}{\sqrt{t^2-2t+5}}$

$ =\sqrt{x^2-2x+5}+\,\textrm{argsh}\,\left(\frac{x-1}{2}\right)
-\sqrt{a^2-2a+5}-\,\textrm{argsh}\,\left(\frac{a-1}{2}\right)
$

*

$\displaystyle \int\limits_a^x\frac{t\,dt}{(t+1)\sqrt{t}}$

. Posons alors $ u=\sqrt{t}$, il vient alors $ 2u\,du=dt$.

On a alors :

$\displaystyle \int\limits_a^x\frac{t\,dt}{(t+1)\sqrt{t}}
=\int\limits_{\sqrt{a}...
...{u^2+1}
=2\int\limits_{\sqrt{a}}^{\sqrt{x}}
\left(1-\frac{1}{u^2+1}\right)\,du
$

$\displaystyle =2(\sqrt{x}-\sqrt{a})-2(\arctan\sqrt{x}-\arctan\sqrt{a})
$

*

$\displaystyle \int\limits_a^x\frac{dt}{t\,(\ln t)^3}$

. En posant $ u=\ln t$, on a aussitôt :

$\displaystyle \int\limits_{\ln a}^{\ln x}\frac{du}{u^3}
=-\frac{1}{2(\ln x)^2}+\frac{1}{2(\ln a)^2}
$

*

$\displaystyle \int\limits_a^x\frac{t^5\,dt}{(1+t^2)^3}
=\int\limits_a^x\left[\frac{t}{(1+t^2)^3}-\frac{2\,t}{(1+t^2)^2}
+\frac{t}{1+t^2}\right]\,dt
$

$\displaystyle =\left[-\frac{1}{4(1+t^2)^2}+\frac{1}{1+t^2}
+\frac{1}{2}\ln(1+t^2)\right]_{t=a}^{t=x}
$

*

$\displaystyle \int\limits_1^e\left(\ln t\right)^n\,\frac{dt}{t}
=\int\limits_0^1 u^n\,du
=\left[\frac{u^{n+1}}{n+1}\right]_{u=0}^{u=1}
$

 $&bull#bullet;$
$ \int\limits_0^1 t^2\,\sqrt{1-t^2}\,dt
=\int\limits_0^{\pi /2}\sin^2\phi\,
\sqr...
...n^2\phi}\,\cos\phi\,d\phi
=\int\limits_0^{\pi /2}\sin^2\phi\,\cos^2\phi\,d\phi
$

En effet, on a $ \cos\phi>0$ sur l'intervalle $ [\,0\;;\;\pi /2\,]$. Il en résulte alors :

$ \int\limits_0^1 t^2\,\sqrt{1-t^2}\,dt
=\int\limits_0^{\pi /2}
\frac{(1-\cos 2\...
...}{4}\,d\phi
=\frac{1}{4}\int\limits_0^{\pi /2}\left(\sin^2 2\phi\right)\,d\phi
$

$ =\frac{1}{4}\int\limits_0^{\pi /2}
\left(\frac{1-\cos 4\phi}{2}\right)\,d\phi
$ ...etc ...

$ =\frac{1}{8}\int\limits_0^{\pi /2}
\left(1-\cos 4\phi \right)\,d\phi
=\frac{1}...
...int\limits_0^{\pi /2}d\phi
-\frac{1}{8}\int\limits_0^{\pi /2}\cos 4\phi\,d\phi
$

$ =\frac{\pi}{16}$ car la dernière intégrale est nulle (intégration d'une fonction sinusoïdale sur une période).

 $&bull#bullet;$
$ \int\limits_1^2\frac{dt}{\left(t^2-2t+4\right)^{3/2}}
=\int\limits_1^2\frac{dt...
...imits_1^2 \frac{dt}
{\left[\left(\frac{t-1}{\sqrt{3}}\right)^2+1\right]^{3/2}}
$

$ =\frac{1}{3\sqrt{3}}\int\limits_0^{1/\sqrt{3}}
\frac{\sqrt{3}\,du}{\left(u^2+1...
...\ en posant\ }u=\frac{t-1}{\sqrt{3}}
\textrm{\ Posons ensuite\ :\ } v=\tan\phi
$

Il vient alors :

$ \frac{1}{3}\int\limits_0^{\pi /6}
\frac{(1+\tan^2\phi)\,d\phi}{(1+\tan^2\phi)^...
...^2\phi}}
=\frac{1}{3}\int\limits_0^{\pi /6}
\sqrt{\vert\cos^2\phi\vert}\,d\phi
$

$ =\frac{1}{3}\int\limits_0^{\pi /6} \cos\phi\,d\phi
=\frac{1}{6}
$

EXERCICE III



EXERCICE 4




hauchemaille marc 2003-05-29